Commander (EDH) uitgelegd: regels en beginnen met spelen

Vier spelers, vier verschillende decks en een tafel waarop steeds iets gebeurt: dat is Commander. Het is mijn favoriete Magic-format, juist omdat je een deck helemaal rond een kaart, thema of speelstijl kunt bouwen.

Hier leer je de basisregels én wat je nodig hebt voor je eerste potje. Ken je Magic zelf nog niet? Begin dan ook met hoe Magic: The Gathering werkt. Commander voegt eigen regels toe aan het gewone spel; het vervangt die basis niet.

Wat is Commander en wat betekent EDH?

Commander is een Magic-format waarin je een deck rond een commander bouwt. EDH staat voor Elder Dragon Highlander, de oorspronkelijke naam. Spelers gebruiken beide namen voor hetzelfde format.

Meestal speel je met vier mensen in een pod: jullie spelen ieder voor zich, niet automatisch in teams. Je kunt verschillende tegenstanders aanvallen en tijdelijke afspraken maken. Dat maakt niet alleen je kaarten belangrijk, maar ook het gesprek aan tafel.

De grote kaartkeuze en het singleton-principe zorgen voor veel variatie. Wel kunnen er met vier decks tegelijk veel abilities en interacties ontstaan. Mijn advies: leer met geduldige medespelers en decks die bij elkaar passen. Een rustig één-tegen-één-leerpotje kan een prettigere allereerste kennismaking met Magic zijn.

De belangrijkste Commander-regels

Het uitgangspunt voor een gewoon multiplayerpotje

Onderdeel	Zo werkt het
Deckgrootte	Precies 100 kaarten, inclusief je commander of toegestane commanderduo.
Singleton	Maximaal één exemplaar per kaartnaam. Basislanden en kaarten die zelf een uitzondering toestaan, mogen vaker.
Startleven	Iedere speler begint met 40 levenspunten.
Kleurenidentiteit	Alle kaarten moeten binnen de kleurenidentiteit van je commander passen.
Command zone	Je commander begint open naast je deck. Je mag hem vanuit die zone casten, volgens de normale timingregels.
Commander damage	21 of meer gevechtsschade van dezelfde commander aan dezelfde speler betekent dat die speler verliest.

Tokens, reclamekaartjes en extra displaykaarten tel je niet mee als onderdelen van je deck. Lands tellen wél mee binnen de 100 kaarten. Andere illustraties of talen maken dezelfde kaart niet tot een andere kaartnaam.

Je commander kiezen: welke kaarten mogen?

Meestal kies je een legendary creature. Onder de huidige regels zijn ook legendarische Vehicles en legendarische Spacecraft met een power/toughness-vak toegestaan. Daarnaast bestaan kaarten waarop uitdrukkelijk staat dat ze je commander mogen zijn, zoals bepaalde planeswalkers. Niet iedere legendary kaart is dus automatisch een geldige commander.

Sommige abilities staan twee commanders toe, bijvoorbeeld een geldige Partner-combinatie. Dan heb je twee commanders plus 98 andere kaarten, en combineer je hun kleurenidentiteiten. Je mag niet zomaar twee willekeurige legendarische creatures kiezen.

Kleurenidentiteit is meer dan de kleur rechtsboven

Voor color identity kijk je onder andere naar de gekleurde manasymbolen in de manakosten én de regeltekst. Ook kleurindicatoren en relevante tekst op de achterkant van dubbelzijdige kaarten kunnen meetellen. Uitlegtekst tussen haakjes, de zogeheten reminder text, telt niet mee.

Dit zijn voorbeelden van decklegaliteit, geen verplichte kaartkeuzes. Kaartafbeeldingen via Scryfall; kaarten en illustraties © Wizards of the Coast en de betreffende illustratoren.

De command zone en commander tax

Je schudt je commander niet door je deck. Hij begint open in de command zone, een aparte spelzone. Van daaruit kun je hem casten wanneer je hem normaal ook zou mogen casten. Een creature zonder flash cast je dus gewoonlijk tijdens je eigen main phase, wanneer de stack leeg is.

Je commander ligt daar niet op het battlefield. Zijn abilities werken vanuit de command zone alleen als een regel of de ability dat toestaat.

Elke eerdere cast uit de command zone telt

Commander tax is twee extra generieke mana voor iedere keer dat jij die commander eerder uit de command zone hebt gecast. Generiek betekent dat je die extra kosten met iedere soort mana kunt betalen.

Voorbeeld met Shalai, zonder andere kostenverhogingen of kortingen

Cast uit de command zone	Totale kosten
Eerste keer	3 generiek + 1 wit = 4 mana
Tweede keer	5 generiek + 1 wit = 6 mana
Derde keer	7 generiek + 1 wit = 8 mana

Tel dus casts, niet het aantal keren dat je commander doodgaat. Ook een gecounterde cast uit de command zone telt. Cast je hem vanuit je hand, dan betaal je geen commander tax; eerdere casts uit de command zone worden daardoor niet gewist.

Wat gebeurt er als je commander weggaat?

• Naar de graveyard of exile: je commander gaat eerst daadwerkelijk naar die zone. Bij de eerstvolgende controle van state-based actions mag je hem naar de command zone verplaatsen.
• Naar je hand of library: je mag ervoor kiezen hem in plaats daarvan naar de command zone te laten gaan.

Teruggaan is dus een keuze van de eigenaar, geen verplichting. Je kunt hem bijvoorbeeld in je graveyard laten voor een kaart die hem terughaalt. Die keuze geeft je niet het recht hem later op ieder gewenst moment alsnog naar de command zone te verplaatsen.

Commander damage: alleen gevechtsschade telt

Naast je levenspunten houd je apart bij hoeveel combat damage iedere commander jou heeft gedaan. Bij 21 of meer van één en dezelfde commander verlies je, ook als je nog veel levenspunten hebt.

• Schade door een ability telt niet mee als commander damage, ook niet als je commander die schade veroorzaakt.
• Levens winnen verlaagt deze teller niet. Commander damage blijft daarnaast gewone schade die normaal je levenspunten verlaagt.
• De teller blijft staan als die commander van zone of controller verandert. Houd de schade per commander én per getroffen speler apart bij.

Zo begin je je eerste Commander-potje

1. Stem de tafel af. Vertel dat je begint, welk deck je hebt en of het is aangepast. Bespreek samen wat voor potje jullie willen.
2. Maak je speelplek klaar. Leg je commander open in de command zone, schud de overige kaarten en leg tokens en tellers apart.
3. Bepaal wie begint. Zet iedereen op 40 levenspunten en trek zeven kaarten. De beurten gaan met de klok mee.
4. Beoordeel je hand. Je mag een nieuwe starthand nemen: een mulligan. In multiplayer is de eerste mulligan gratis.
5. Begin met spelen. In een gewone free-for-all met drie of meer spelers trekt ook de startspeler een kaart in zijn eerste draw step.

Hoe werkt die gratis mulligan?

Je schudt je hele hand terug en trekt opnieuw zeven kaarten. Bij je eerste mulligan in multiplayer hoef je geen kaart onderop te leggen. Bij je tweede trek je weer zeven en leg je één kaart onderop je library; bij je derde zijn dat twee kaarten.

Je kiest dus niet een paar slechte kaarten uit om alleen die te vervangen. Dit is de gewone mulliganprocedure met de multiplayeruitzondering.

De beurtstructuur blijft gewoon Magic: ontappen, upkeep, een kaart trekken, een main phase, combat, een tweede main phase en de eindfase. Je mag je aanvallers over meerdere tegenstanders verdelen; je wijst per aanvaller aan wie of wat hij aanvalt. Wil je begrijpen wanneer je op een spell kunt reageren? Lees dan de uitleg over de stack en priority.

Beginnen met een precon: wat heb je nodig?

Een preconstructed Commander-deck, kortweg precon, is een vooraf samengesteld deck van 100 kaarten, inclusief commander en lands. Je hoeft dus geen boosters te kopen om het deck compleet te maken. Extra’s zoals tokens en een deckbox verschillen per product.

Mijn advies: kies een thema waarvan je het plan kunt uitleggen, bijvoorbeeld creatures versterken of tokens maken. Kijk niet alleen naar de mooiste commander, maar ook naar hoeveel verschillende triggers en keuzes het deck vraagt. Een precon is een praktisch vertrekpunt, niet automatisch het goedkoopste, eenvoudigste of sterkste deck.

Voor een eerste avond zou ik dit klaarleggen:

• Je complete deck, liefst beschermd met passende sleeves.
• Een manier om levens én commander damage apart bij te houden, bijvoorbeeld papier of een geschikte app.
• De benodigde tokens en tellers voor je eigen kaarten.
• Voldoende tijd en medespelers die weten dat je nog leert.

Hulp nodig bij de keuze? Bekijk Commander-precons voor beginners of ga direct naar de Commander-decks in de shop.

Rule 0 en brackets: kies een passende tafel

Met Rule 0 bedoelen spelers het gesprek en de afspraken vóór het potje. Vertel niet alleen “mijn deck is casual”, maar leg uit wat het doet, hoe snel het kan winnen en of er opvallende combo’s of beperkende kaarten in zitten.

Wizards’ Commander Brackets zijn een optioneel hulpmiddel voor dat gesprek. Het gaat om de gewenste speelervaring, niet om een exact rapportcijfer voor je deck.

De vijf brackets in het kort

Bracket	De nadruk ligt op
1 — Exhibition	Een creatief thema of idee laten zien; efficiëntie is ondergeschikt.
2 — Core	Een ontspannen, overzichtelijk spel met ruimte om op te bouwen.
3 — Upgraded	Sterke samenhang tussen kaarten en krachtigere, beslissende plays.
4 — Optimized	Snelle, consistente en efficiënte decks op hoog niveau.
5 — cEDH	Competitief Commander, gebouwd en gespeeld voor de competitieve metagame.

Game Changers zijn geen banlijst. Het is een aparte lijst van kaarten die de speelervaring sterk kunnen beïnvloeden. De standaardafspraken zijn: geen Game Changers in Brackets 1–2, maximaal drie in Bracket 3 en geen limiet daarop in Brackets 4–5. De gewone Commander-banlijst blijft gelden.

Alleen deze kaarten tellen is niet genoeg: ook snelheid, combo’s en andere spelpatronen tellen mee. Een ongewijzigde precon is bovendien niet automatisch Bracket 2. Eventuele huisregels of thematische uitzonderingen bespreek je vooraf; een bracket geeft daarvoor geen automatische toestemming.

Voor de verdere voorwaarden en de actuele lijst kun je door naar Commander Brackets en Game Changers uitgelegd en het officiële overzicht van Wizards.

Je deck leren kennen en later upgraden

Je hoeft een nieuw deck niet meteen te verbouwen. Mijn advies is eerst enkele potjes te spelen en te letten op wat je mist: kom je mana tekort, raakt je hand leeg of kun je niet reageren op een grote dreiging?

Vervang daarna gericht een paar kaarten. Bewaar voldoende lands, mana-opbouw, manieren om kaarten te trekken en antwoorden op tegenstanders. Een duurdere kaart is niet vanzelf een betere keuze voor jouw plan of speeltafel. Voor meer houvast is er de gids een Commander-deck bouwen vanaf nul.

• EDHREC helpt je ideeën vinden op basis van verzamelde decklijsten. Populaire kaarten zijn inspiratie, geen verplichte boodschappenlijst.
• Moxfield kun je gebruiken om je decklijst op te bouwen en bij te houden.
• Scryfall is handig om kaarten, actuele kaarttekst en formatlegaliteit op te zoeken.

Veelgestelde vragen over Commander

Hoe win je een Commander-potje?

Normaal win je wanneer al je tegenstanders uit het spel zijn. Nul of minder levenspunten is één manier om te verliezen; 21 commander damage is een andere. Ook gewone Magic-regels blijven gelden, zoals verliezen wanneer je een kaart moet trekken uit een lege library. Kaarten kunnen daarnaast eigen winst- of verliesvoorwaarden hebben.

Kun je Commander met twee spelers spelen?

Ja. Commander kan ook één-tegen-één, maar deze gids gaat uit van multiplayer. Bij twee spelers slaat de startspeler volgens de gewone regels zijn eerste draw step over, en geldt de gratis multiplayer-mulligan niet. Spreek af welke variant jullie spelen; Duel Commander heeft eigen regels en is niet simpelweg dezelfde vierpersoonservaring met twee stoelen minder.

Mag ik tijdens het potje van commander wisselen?

Nee, je kiest je commander vóór het spel. Een andere legendary creature in je deck wordt niet automatisch een tweede commander. Tussen potjes kun je een andere geldige commander kiezen, mits het hele deck aan de bijbehorende deckbouwregels blijft voldoen.

Verandert mijn kleurenidentiteit als iemand mijn commander steelt?

Nee. De kleurenidentiteit voor deckbouw ligt vóór het spel vast. Dat een kaart van controller of van kleur verandert, verandert niet welke kaarten in je oorspronkelijke deck mochten.

Moet ik steeds nieuwe kaarten kopen om mijn deck legaal te houden?

Commander heeft geen Standard-achtige setrotatie. Oude kaarten blijven in principe bruikbaar, maar je deck moet wel aan de deckbouwregels en de actuele Commander-banlijst voldoen. Een banwijziging kan dus wel een aanpassing nodig maken.

Klaar voor je eerste Commander-avond?

Begin met een deck dat je aanspreekt, leer de eigen regels stap voor stap en vertel je medespelers wat je nodig hebt. Je hoeft niet iedere kaart te kennen om aan te schuiven. Een passende tafel en een duidelijk spelplan zijn een beter vertrekpunt dan meteen de duurste upgrades kopen.

Twijfel je tussen een deck en losse pakjes? In MTG-boosters uitgelegd lees je waarvoor de verschillende boosters bedoeld zijn.

Bronnen en regelcontrole

De regeluitleg is gecontroleerd aan de hand van primaire bronnen van Wizards of the Coast. Adviezen over beginnen en upgraden zijn als persoonlijk advies geformuleerd. Bij bijzondere kaartinteracties zijn de actuele Comprehensive Rules en Oracle-tekst leidend.

• Wizards — Comprehensive Rules: met name hoofdstuk 903 (Commander), 103 (spelstart en mulligans) en 104 (winnen en verliezen).
• Wizards — Commander: het format, commander damage en de officiële bracket- en Game Changers-overzichten.
• Wizards — Commander Legends Release Notes: command zone, terugkeer uit verschillende zones en Partner. Nieuwere regels gaan vóór historische uitleg.
• Wizards — Commander Masters Release Notes: kleurenidentiteit en aanvullende commanderregels.
• Wizards — Edge of Eternities Update Bulletin: legendarische Vehicles en Spacecraft als commanders.
• Wizards — Bracketupdate van oktober 2025: speelverwachtingen en het loslaten van precons als vaste Core-maatstaf.
• Wizards — Bracketupdate van februari 2026: hybride mana, brackets en Game Changers.
• Wizards — Banned & Restricted List: selecteer Commander voor de actuele verboden kaarten en eventuele uitzonderingen.